Karolina Sikorska 25.08.2012
Inne
Wspólna Polityka Rolna w Polsce
fot. euractiv.pl

1. Geneza i podstawy prawne

Polska, będąc w UE od 1 maja 2004 zobowiązała się przyjąć wspólnotowy dorobek prawny, w tym również prawo regulujące wspólną politykę rolną. Jeśli chodzi o pierwotne źródła wspólnej polityki rolnej to są to: Traktat rzymski z 25 III 1957 r., akty normatywne rangi traktatowej, układy o stowarzyszeniu i traktaty o akcesji. Jeśli chodzi o przyjmowanie prawa wspólnotowego przez nasz kraj – robi się to głównie poprzez: rozporządzenia (główna metoda regulacji) oraz dyrektywy.

2. Instrumenty wspólnej polityki rolnej w Polsce

Stając się członkiem Unii Europejskiej, Polska przyjęła instrumenty filaru rynkowego i strukturalnego wspólnej polityki rolnej UE. W obrębie rynku wewnętrznego są to:

  • ceny – silnie regulowane, nie kształtują się swobodnie na rynku, ale w drodze legislacyjnej. Funkcjonują jednak nadal rynkowe prawa popytu i podaży przez odpowiedni okres po zakończeniu produkcji;
  • dopłaty bezpośrednie;
  • instrumenty ochrony przed konkurencją zagraniczną:

– cła – stosowane w celu ochrony przed tańszą cenową konkurencją państw trzecich,

– subsydia eksportowe – stosowane w celu zrekompensowania różnicy między wyższymi cenami wewnętrznymi, a niższymi cenami rynku światowego.

Jeśli natomiast chodzi o instrumenty polityki strukturalnej, to dzielą się one na 2 grupy:

Instrumenty towarzyszące, króre obejmują:

  • pomoc dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania,
  • program wcześniejszych emerytur,
  • pomoc dla młodych rolników,
  • program ochrony środowiska,
  • program zalesiania,
  • dofinansowanie na poprawę jakości produktów rolnych,
  • pomoc związana ze spełnianiem dodatkowych wymogów dot. ochrony środowiska.

Instrumenty wsparcia modernizacji i dywersyfikacji gospodarstw rolnych (finansowane w ramach funduszy strukturalnych):

  • środki finansowe przeznaczone na wspieranie powyższych celów,
  • instrumenty rolno-środowiskowe (dofinansowanie z budżetu UE do wysokości 85%).

3. Realizacja wspólnej polityki rolnej, jej efekty oraz zmiany w polskim rolnictwie

Wpływ członkowstwa na ceny na polskich rynkach był zróżnicowany i zależał w szcególności od różnic w poziomie cen na rynkach UE i Polski. Niektóre ceny produktów rolnych były przed akcesją niższe od unijnych (mleko, wołowina, cukier). W efekcie różnice cenowe spowodowały wzrost cen na pewne produkty, np. mięso wieprzowe, wołowina i cukier właśnie oraz mleko w mniejszym stopniu. Rolnicy stali się grupą społeczną o relatywnie wysokich dochodach. Jednocześnie zastosowanie w Polsce środków podtrzymywania cen wymusza poprawę jakości wytwarzanych produktów –  zwiększa to ich konkurencyjność i przyczynia się do poprawy infrastruktury na obszarach wiejskich.

Przystąpienie do UE wymusza także konieczność sprostania warunkom prawa wspólnotowego, narzucającego bardzo wysokie standardy zdrowotne, ekologiczne i jakościowe. Na podstawie dyrektyw unijnych stworzono normy jakościowe dla grupy obejmującej produkty takie jak:owoce, warzywa, jaja, drób, wino itp.

W 2004 r. nastąpił bardzo duży wzrost obrotów w polskim handlu zagranicznym. Wartość eksportu zwiększyła się o jedną czwartą do 59,7 mld euro. Obroty w handlu zagranicznym zwiększyły się jeszcze bardziej. Dodatnie saldo handlu zagranicznego osiągnęło rekordowy wynik 853 mld euro, wobec 453,5 mld w 2003 r.

Polska jest objęta pomocą strukturalną, z której dużo korzysta – stała się nawet jednym z największych  beneficjentów unijnych programów pomocowych, co skutkuje poprawą w wielu dziedzinach gospodarki. Dopłaty bezpośrednie zwiększają siłę nabywczą i stają się bodźcem do rozwoju działalności pozarolniczej.

Pozytywne skutki integracji to także te wynikające z łatwiejszego dostępu do kapitału i technologii, przyspieszając oczywiście modernizację tego sektora.

Poziom wsparcia rynku wewnętrznego ograniczył ryzyko handlowe producentów rolnych, ponieważ zgodnie z zasadami wspólnej polityki rolnej wybrane grupy produktów są skupowane przy zagwarantowaniu mimimalnego poziomu, a to oznacza stabilizację cen artykułów rolno-spożywczych.

Wstąpienie Polski do UE spowodowało zwiększenie się cen ziemi, co oczywiście jest dla rolników korzystną sytuacją.

4. Bariery w rozwoju

  • W rozwoju eksportu przeszkadzają limity produkcyjne. Zbyt niskie limity przynoszą ryzyko zaspokajania potrzeb rynku własnego nie przez rodzimą produkcję, a produkcję obcą.
  • Poza tym istnieje ryzyko wytwarzania dużej nadwyżki żywności na skutek wzrostu cen, nadwyżka ta nie zostanie sprzedana na rynku Unii, ale musi być wyeksportowana za pomocą dopłat ekspresowych.
  • Barierę stanowi także struktura polskiego rolnictwa, które w porównaniu do zachodniego jest zacofane i nie objęte nowymi technologiami. Dostosowanie się do wyśrubowanych norm jakości wymusza na wielu przedsiębiorstwach znaczne nakłady finansowe, które nie zawsze muszą się znaleźć.
  • Konkurencja ze strony innych państw członkowskich, trudności z samym wejściem na rynek Unii

Bibliografia:

  • Kalka P. (red), Dostosowania do wymogów UE. Przykład Polski, Instytut Zachodni, Poznań 2007.
  • Kawecka – Wyrzykowska E., Synowiec E. (red), Polska w UE tom II, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa 2004.
  • Dudek M., Polityki unijne dwa lata po akcesji: wybrane problemy, Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra 2007.

Czytaj również: Wspólna Polityka Rolna

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

6 komentarze(y) do “Wspólna Polityka Rolna w Polsce

Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać