Paulina Stępska 23.06.2014
Dokumenty i akty prawne UE
Umowa Partnerstwa
fot. sxc.hu

Umowa Partnerstwa to najważniejszy dokument określający strategię inwestowania nowej puli funduszy europejskich w ramach polityki spójności, wspólnej polityki rolnej oraz wspólnej polityki rybołówstwa.

Na podstawie Umowy podpisanej przez Komisję Europejską 23 maja 2014 roku Polska otrzyma od Unii Europejskiej 82,5 mld euro na realizację polityki spójności.

Powstawanie dokumentu

Prace nad przygotowaniem Umowy rozpoczęły się długo przed jej ostatecznym przyjęciem przez Komisję Europejską. Podstawą opracowania właściwej Umowy Partnerstwa (UP) były Założenia Umowy Partnerstwa. W 2012 r. dokument ten był konsultowany podczas specjalnie organizowanych konferencji. Uczestnikami debat były władze samorządów wojewódzkich oraz partnerzy społeczni i samorządowi.

Konsultacje trwały od 16 listopada 2012 roku do 19 grudnia 2012 roku. Zorganizowano w sumie 16 spotkań, podczas których zadecydowano, które z założeń znajdą się w ostatecznej wersji UP.

Wybrane założenia:

1. Pieniądze otrzymane od UE inwestowane będą w najbardziej istotne dla Polski dziedziny i dotyczyć będą trzech, określonych obszarów.
2. Fundusze przeznaczone będą dla obszarów, których rozwój może przynieść największe korzyści.
3. Pieniądze dzielone będą za pomocą 8 programów wdrażanych z poziomu kraju.
4. Wzrosną wydatki na innowacyjność gospodarki.
5. W ramach programów regionalnych będą realizowane zarówno „projekty miękkie” jak i inwestycje w infrastrukturę (dwufunduszowość).
6. Wzrośnie odpowiedzialność województw za prowadzoną politykę rozwoju. Więcej funduszy zarządzanych będzie na poziomie regionów.

Rada Ministrów przyjęła Założenia Umowy Partnerstwa na lata 2014-2020 15 stycznia 2013 roku. Zakończył się tym samym ważny krok na drodze do opracowania końcowej wersji UP. W dokumencie uwzględniono zapisy krajowych (Strategia Rozwoju Kraju do roku 2020) i unijnych dokumentów strategicznych (Strategia Europa 2020) [więcej na ten temat przeczytasz tutaj].

Pod uwagę wzięto także dotychczasowe obserwacje i doświadczenia z wdrażania funduszy europejskich z wcześniejszych dwóch perspektyw (2004-2006 oraz 2007-2013). Przeprowadzono również ewaluację ex-ante. Wpływ na kształt Umowy miały przygotowane analizy, opinie partnerów gospodarczych i społecznych, debaty i rozmowy eksperckie oraz spotkania w ramach Krajowego Forum Terytorialnego. W lipcu 2013 r. w Warszawie odbyła się konferencja, która pomogła zebrać opinie i uwagi na temat projektu Umowy. Konsultacje społeczne trwały od lipca do połowy września 2013 roku.

30 października 2013 r. projekt Umowy Partnerstwa otrzymał pozytywną opinię Zespołu Międzyresortowego ds. Wdrażania i Programowania Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności UE. 18 listopada 2013 r. projekt został przyjęty przez organ doradczy Prezesa Rady Ministrów – Komitet Koordynacyjny ds. Polityki i Rozwoju. 20 listopada 2013 r. pozytywną opinię na temat Umowy wydała Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz Radę Działalności Pożytku Publicznego. 8 stycznia 2014 r. UP została przyjęta przez Radę Ministrów. Już dwa dni później (10 stycznia 2014 r.), trafiła do Komisji Europejskiej, która przyjęła ją 23 maja 2014 r.

Postanowienia

Umowa Partnerstwa określa strategię interwencji funduszy europejskich w ramach trzech polityk unijnych: polityki spójności, wspólnej polityki rolnej oraz wspólnej polityki rybołówstwa. Postanowienia Umowy dotyczą działań, które będą prowadzone w Polsce w latach 2014-2020.

Wyróżniono cztery priorytety, na których skupiać się będzie wydatkowanie unijnych środków. Są to:
– otoczenie sprzyjające przedsiębiorczości i innowacjom;
– spójność społeczna i aktywność zawodowa;
– infrastruktura sieciowa na rzecz wzrostu zatrudnienia;
– środowisko i efektywne zarządzanie zasobami.

Czytaj też: Kluczowe obszary interwencji unijnych funduszy

Postanowienia Umowy Partnerstwa zostały ujęte w 5 częściach. W pierwszej opisane zostały rozwiązania zapewniające zgodność dokumentu ze Strategią Europa 2020. W tej części omówiono także główne potrzeby rozwojowe kraju. Uwzględniając zróżnicowanie terytorialne, dotychczasowe doświadczenia i wnioski z ewaluacji ex ante dokonano analizy potrzeb w kontekście realizacji celów rozwojowych kraju i regionów.

W dokumencie stwierdzono, że osiągnięcie jego celów w dużym stopniu zależy od uwarunkowań makroekonomicznych. Nasilająca się rywalizacja o dostęp do zasobów naturalnych, konieczność podjęcia reform strukturalnych w państwie, niepewność co do przyszłości strefy euro i układu sił geoekonomicznych na świecie, to tylko niektóre z wymienionych uwarunkowań, które mogą stać się barierą dla rozwoju państwa. Rozwój gospodarki i zacieranie granic pomiędzy Polską, a innymi europejskimi państwami zależ m.in. od stanu infrastruktury sieciowej (transport, energetyka),podniesienia wydajności zasobów ludzkich, a także inwestycji w kapitał społeczny i ludzki. Ważne jest zachowanie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego i wzrostu PKB.

Autorzy UP określili główne problemy rozwojowe kraju, takie jak:

– niska konkurencyjność gospodarki (m.in. niska dostępność transportowa kraju w układzie europejskim, niewystarczający poziom bezpieczeństwa energetycznego, niepełne wykorzystanie zasobów rynku pracy);

– niewystarczająca spójność społeczna i terytorialna (wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia społecznego, niewystarczająca dostępność transportowa w układzie krajowym i regionalnym, niewystarczająca kompetencje cyfrowe);

– niewystarczająca sprawność i efektywność państwa w obszarze kluczowym dla konkurencji gospodarki (nieoptymalne warunki administracyjno, prawne dla rozwoju przedsiębiorczości, niski stopień wykorzystania technologii informacyjno komunikacyjnych w usługach publicznych).

Odnosząc się do wymiaru terytorialnego, wskazali także potrzeby i potencjały państwa.

W odpowiedzi na zidentyfikowane problemy określono następujące cele tematyczne, które będą realizowane w latach 2014-2020 poprzez wdrażanie programów operacyjnych:

1. Badania naukowe, rozwój technologiczny i innowacje;
2. Zwiększenie dostępności, stopnia wykorzystania i jakości technologii informacyjno-komunikacyjnych;
3. Podnoszenie konkurencyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, sektora rolnego oraz sektora rybołówstwa i akwakultury;
4. Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach;
5. Promowanie dostosowania do zmian klimatu, zapobiegania ryzyku i zarządzania ryzykiem;
6. Ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystania zasobów;
7. Promowanie zrównoważonego transportu i usuwanie niedoborów przepustowości w działaniu najważniejszych infrastruktur sieciowych;
8. Wspieranie zatrudnienia i mobilności pracowników;
9. Wspieranie włączenia społecznego i walka z ubóstwem;
10. Inwestowanie w edukację, umiejętności i uczenie się przez całe życie;
11. Wzmacnianie potencjału instytucjonalnego i skuteczności administracji publicznej

Umowa Partnerstwa zawiera również zarys finansowania poszczególnych programów operacyjnych. Określa rozkład zobowiązań unijnych, poziom alokacji według celów tematycznych, poziom wydatków planowanych na cele klimatyczne. Zawiera informacje na temat poziomu współfinansowania oraz pomocy technicznej, a także wskazuje programy służące do realizacji celów dokumentu.

Pierwszą część UP kończy opis sposobów realizacji zasad horyzontalnych [dowiedz się więcej na temat polityk horyzontalnych Unii Europejskiej]

Część druga dokumentu zawiera warunki efektywnego wdrażania Umowy Partnerstwa. Wskazuje podmioty koordynacji strategicznej wdrażania funduszy oraz zakres ich kompetencji, opisuje koordynację i komplementarność pomiędzy politykami i instrumentami oraz sposób spójności funkcjonowania ram wykonania dla Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych.

W tej części opisano również planowane uproszczenia dla beneficjentów – plan działań dla beneficjentów funduszy polityki i spójności, Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze”. Polski rząd ma w swoich planach ciągłe obniżanie obciążeń biurokratycznych nakładanych na obywateli i podmioty gospodarcze. Podejmowane działania mają pomoc przede wszystkim przedsiębiorcom. Polska będzie kontynuować wprowadzanie uproszczeń przewidzianych przez przepisy unijne (do tej pory wprowadziła wszystkie możliwe udogodnienia – zarówno te obowiązkowe jak i dobrowolne). W tekście UP zawarto główne uproszczenia wprowadzane w okresie 2014-2020. Wprowadzony ma zostać standardowy format wniosku o płatność, przepisy krajowe mają precyzyjnie określać zasady procedury odwoławczej od wyników oceny o dofinansowanie, łatwiejszy ma się stać dostęp do informacji na temat programów. Udogodnienia dotyczyć mają także szerszego tematycznie dostępu do wsparcia zdrowotnego, czy form finansowania projektów z systemem zaliczkowym.

Beneficjenci Programy Rozwoju Obszarów Wiejskich mogą liczyć na zniesienie lub ograniczenie obowiązku składania ankiety monitorującej, uproszczenie dokumentacji, ograniczenie liczby załączników, czy możliwość składania wniosków przez Internet.
Podobne udogodnienia dotyczą beneficjentów Programu Operacyjnego Rybactwo i morze. Tu wprowadzony ma zostać typ konkursowy zamiast obecnego tzw. „systemu olimpijskiego”.

Część trzecia Umowy dotyczy terytorialnego wymiaru prowadzonej interwencji. Opisuje obszary strategicznej interwencji państwa (Polska Wschodnia, miasta wojewódzkie, miasta i dzielnice miast wymagających rewitalizacji, obszary wiejskie, obszary przygraniczne) oraz instrumenty rozwoju terytorialnego.

Polska Wschodnia jest makroregionem, na którym koncentrują się bariery rozwojowe o charakterze gospodarczym, społecznym oraz infrastrukturalnym. Nasilenie problemów rozwojowych jest na tym obszarze dużo większe niż w innych regionach. Program pomocy dla Polski Wschodniej obejmuje rozwiązania ukierunkowane konkretne problemy zidentyfikowane w tej części państwa.

Miasta wojewódzkie mają zwiększać swoją konkurencyjność m.in. dzięki inwestycji na rozwój zrównoważonego, sprawnego transportu łączącego miasto i jego okolice, poprawie dostępności transportowej między innymi miastami, poprawie stanu środowiska naturalnego, tworzeniu atrakcyjnych rynków pracy.

Miasta i dzielnice miast wymagających rewitalizacji wybierane będą na podstawie dokumentów strategicznych województwa. Działania rewitalizacyjne obejmować będą kwestie społeczne (działania na rzecz osób wykluczonych społecznie, poprawa dostępu do usług, wsparcie dla ubogich), gospodarcze (wsparcie przedsiębiorstw i samo zatrudnienia, ekonomii społecznej, mobilność pracowników) oraz przestrzenne (optymalne gospodarowanie przestrzenią i zasobami środowiskowymi).

Obszary wiejskie, w szczególności o najniższym poziomie dostępu do dóbr i usług warunkujących możliwości rozwojowe mają być objęte szczególnym wsparciem. Plan pomocy uwzględniać będzie zmiany demograficzne, kryteria efektywności ekonomicznej, problemy społeczne.

Specjalnym wsparciem, uwzględniającym podejście ponadregionalne, objęte zostaną obszary przygraniczne.

W kolejnych częściach zawarty został zarys centralnego systemu komunikacji elektronicznej z beneficjentami (część 4) oraz zarys wdrażania systemu (część 5). Określono system instytucjonalny służący realizacji Umowy Partnerstwa, zasady wyboru projektów oraz sposób zarządzania finansowego. Część piąta dotyczy także sprawdzalności i monitorowania Umowy oraz ewaluacji.

Finansowanie

Zgodnie z zapisami Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2014-2020, Polska otrzyma z budżetu polityki spójności na lata 2014-2020 82,5 mld euro.

Większość ze środków (ok. 76,9 mld euro) przeznaczonych jest na realizację programów operacyjnych, ok. 700 mln na programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej. Na kwotę otrzymaną przez Polskę składają się także środki przeznaczone na projekty infrastrukturalne o znaczeniu europejskim w ramach instrumentu „Łącząc Europę”. Około 473 mln euro przekaże Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Środki na realizację Umowy pochodzić będą z zarządzanej przez Komisję Europejską puli przeznaczonej na pomoc techniczną, oraz puli na działania innowacyjne związane z rozwojem obszarów miejskich.

Programy operacyjne

Polska Rada Ministrów przyjęła krajowe programy operacyjne finansowane ze środków polityki spójności 8 stycznia 2014 r. Ich ostateczny kształt jest obecnie negocjowany z Komisją Europejską.

Fundusze mają zostać zainwestowane poprzez realizację 6 krajowych programów operacyjnych, którymi zarządzać będzie minister właściwy ds. rozwoju regionalnego. Są to:

Program Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ) – priorytetami Programu jest zmniejszanie emisyjności gospodarki, ochrona środowiska (w tym adaptacja do zmian klimatu), rozwój infrastruktury transportowej przyjaznej dla środowiska oraz zwiększenie dostępności do transportowej sieci europejskiej. Realizacja programu ma zapewnić poprawę bezpieczeństwa energetycznego, ochronę i rozwój dziedzictwa kulturowego oraz wzmocnić strategiczną infrastrukturę ochrony zdrowia.

Program Inteligentny Rozwój (PO IR) – zakłada wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach, wsparcie otoczenia i potencjału innowacyjnych przedsiębiorstw oraz zwiększenie potencjału naukowo-badawczego.

Program Polska Cyfrowa (PO PC) – jego celem jest wprowadzenie powszechnego dostępu do szybkiego Internetu, stworzenie E-Administracji i otwartego rządu oraz cyfrowej aktywizacji społeczeństwa.

Program Wiedza Edukacja Rozwój (POWER) – ma wesprzeć osoby młode wchodzące na rynek pracy oraz dostosować szkolnictwo wyższe do potrzeb gospodarki i rozwoju. W swoich priorytetach Program zawiera wprowadzenie efektywnej polityki publicznej dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, współpracy ponadnarodowej oraz innowacji społecznych.

Program Polska Wschodnia (PO PW) – ma na celu poprawę sytuacji gospodarczej i społecznej na wschodnich obszarach państwa. W swoich celach zawiera wprowadzenie innowacji oraz wsparcie przedsiębiorczości. Wśród priorytetów Programu jest stworzenie nowoczesnej infrastruktury transportowej oraz ponadregionalnej infrastruktury kolejowej.

Program Pomoc Techniczna (PO PT) – zakładający wsparcie i zapewnienie odpowiedniej zdolności polskiej administracji do zarządzania funduszami UE.

Ponadto, w ramach polityki spójności na lata 2014-2020 realizowane będą regionalne programy operacyjne.

Źródła:

1. www.mir.gov.pl
2. Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, Umowa Partnerstwa, 21 maja 2014 r.

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

Najnowsze w kategorii Dokumenty i akty prawne UE
Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać