Mariusz Sulkowski 09.07.2010
Archiwa portalu
Robert Schuman

Robert Schuman urodził się w 29 czerwca 1886 roku w Clausen w Wielkim Księstwie Luksemburga. Jego ojciec Jean-Pierre Schuman, Francuz z pochodzenia, po włączeniu Lotaryngii i Alzacji w 1871 r. uzyskał obywatelstwo Cesarstwa Niemieckiego. Matka Roberta Schumana była rodowitą Luksemburką a on sam władał dialektem luksemburskim, językiem francuskim i niemieckim. Ten swoisty tygiel kulturowy w którym przyszło narodzić się i wzrastać Schumanowi odegra w jego życiu doniosłą rolę.

W 1904 r. Robert Schuman rozpoczął studia prawnicze, które odbywał na uniwersytecie w Bonn, Berlinie, Monachium i Strasburgu. W 1910 r. obronił pracę doktorską a w 1912 r. otworzył kancelarię adwokacką w Metz.

W 1919 r. w pierwszych powojennych wyborach parlamentarnych we Francji Schuman jako reprezentant odzyskanej Lotaryngii uzyskał mandat do Izby Deputowanych. Mandat ten sprawował – z czteroletnią przerwą podczas drugiej wojny światowej – aż do 1962 r. kiedy to z powodu złego stanu zdrowia zrzekł się mandatu posła. W 1929 r. stanął na czele parlamentarnej Komisji do spraw Alzacji i Lotaryngii a w 1931 r. został przewodniczącym Komisji Finansów. W tracie drugiej wojny światowej 22 marca 1940 r. został powołany na podsekretarza stanu do spraw uchodźców. Po zajęciu Francji przez nazistowskie Niemcy Schuman trafił do więzienia w Metzu gdzie spędził 9 miesięcy a następnie został wysłany na przymusowy pobyt w Neustadt-an-der-Haardt w Palatynacie. 1 sierpnia 1942 r. dzięki pomocy znajomych udało mu się zbiec.

W 1945 r. wstąpił do partii chrześcijańsko-demokratycznej – Ludowego Ruchu Republikańskiego i z jej list został wybrany do Zgromadzenia Konstytucyjnego (po wprowadzeniu nowej konstytucji w 1946 r. Izba Deputowanych nosiła nazwę Zgromadzenia Narodowego). 21 czerwca 1946 r. został powołany na stanowisko ministra finansów a od listopada 1947 do lipca 1948 r. stał na czele francuskiego rządu. W tym czasie dokonał reformy finansów i przyjął Plan Marshalla. Dużym osiągnięciem premiera było także zdecydowane ugaszenie rewolucyjnych niepokojów podsycanych przez francuskich komunistów.

Przełomowym jednak momentem w życiu Schumana było objęcie przez niego w lipcu 1948 r. stanowiska ministra spraw zagranicznych. Funkcję tą sprawował aż w ośmiu kolejnych rządach do grudnia 1952 r. co w realiach IV Republiki stanowiło ewenement. Jak zauważa Jerzy Łukaszewski Schuman zastał ministerstwo, które wymagało gruntownych reform i odejścia od zastanych schematów takich jak „nostalgia za wielkomocarstwową pozycją sprzed wojny, dążenie do utrzymania za wszelką cenę imperium kolonialnego, niechęć do Stanów Zjednoczonych i obsesyjna podejrzliwość wobec inicjatyw i projektów amerykańskich, atawistyczna obawa przed Niemcami i pozbawione realizmu plany ich definitywnego unieszkodliwienia, wahające się stanowisko wobec prób zjednoczenia Europy”.

Robert Schuman uznawany jest za ojca zjednoczonej Europy jednak stanowisko, które zajmował wobec tego wyzwania warte jest bliższego się przyjrzenia. Schuman posiadał cechy, które zazwyczaj są nie do połączenia w jednej osobie – był zarówno wizjonerem jak i pragmatykiem. Zdawał sobie sprawę z ograniczeń przed jakimi stają narody Europy. Sceptycznie podchodził do projektów tworzenia federacji na kształt Stanów Zjednoczonych Europy i przyjął strategię polegającą na koncentracji wysiłków w obrębie bardzo konkretnych obszarów. Odzwierciedleniem tego postulatu znajduje się w tzw. Deklaracji Schumana  z 9 maja 1950 r. gdzie padła propozycja umieszczenia „całej francusko-niemieckiej produkcji węgla i stali pod zarządem wspólnej Wysokiej Władzy w organizacji otwartej na udział innych krajów europejskich”. Propozycja ta za cel stawiała sobie uwspólnotowienie tylko wybranego (nie ulega wątpliwości jednak, że w ówczesnym czasie kluczowego) segmentu gospodarki Francji i Niemiec. Deklaracja zwiera stwierdzenie, że poprzez uwspólnotowienie sektora węgla i stali  „dokona się fuzja interesów niezbędna do założenia wspólnoty gospodarczej i wprowadzony zostanie zaczyn szerszej i głębszej wspólnoty krajów przez długi czas podzielonych krwawymi konfliktami”. Zdaniem Schumana tylko scalenie interesów ekonomicznych może stać się podstawą dla stworzenia głębszej wspólnoty narodów europejskich opartej na wzajemnym zaufaniu.

Deklaracja Schumana stałą się podstawą dla pracy nad powołaniem Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Po ratyfikacji niezbędnych dokumentów przez Francję, Włochy, Republikę Federalną Niemiec, Holandię, Belgię i Luksemburg i zainicjowaniu prac EWWiS w 1952 r. Deklaracja Schumana stała się faktem.

W sprawach zagranicznych Schuman poniósł jednak kilka porażek. Do jednej z nich niewątpliwie należy odrzucenie latem 1954 r. przez francuskie Zgromadzenie Narodowe Planu Plevena zakładającego stworzenie Europejskiej Wspólnoty Obronnej. Schuman przyjął to jako porażkę jednoczącej się Europy i samej Francji, która do tej pory była motorem integracji.

Po tym okresie Schuman objął tekę ministra sprawiedliwości (luty 1955 r. – styczeń 1956 r.) oraz przewodniczącym Zgromadzenia Parlamentarnego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (marzec 1958 r. – marzec 1960 r.).

Robert Schuman umarł 4 września 1963 r. w swoim domu w Scy-Chazelles położonego kilka kilometrów od Metz.

Sługa Boży Robert Schuman

Robert Schuman był katolikiem, a wychowanie religijne zawdzięczał swojej przedwcześnie zmarłej matce. Swoje zainteresowania teologiczne umiejscawiał głównie w tomizmie. Jak podkreśla Jerzy Łukaszewski to właśnie „wiara leżała u podstaw jego bezkompromisowej uczciwości, jego legendarnej skromności, jego ufnego i życzliwego stosunku do ludzi, a także jego siły woli, zdolności do znoszenia przeciwieństw i osiągania wyznaczonych celów”.

Jeszcze jako student w Bonn wstąpił do katolickiej korporacji Unitas a następnie do katolickiego stowarzyszenia naukowców – Görres-Gesellschaft. Współpracował także z Union Populaire Catholique Lorraine oraz pisał dla katolickiego dziennika La Croix. Działał także w Caritasie. Będąc posłem a następnie premierem czy ministrem codziennie uczestniczył we mszy świętej. Robert Schuman żył w celibacie. Jego przyjaciel – Konrad Adenauer określił go mianem „świętego w garniturze”.

W swojej najważniejszej książce – Dla Europy, Schuman wielokrotnie odwoływał się do dziedzictwa chrześcijańskiego. Obecnie toczy się jego proces beatyfikacyjny.


Bibliografia:

Jerzy Łukaszewski, Cel: Europa. Dziewięć esejów o budowniczych jedności europejskiej, Noir sur Blanc, Warszawa 2002.
Robert Schuman, Dla Europy, Znak, Kraków 2009.
Jürgen Wahl, Robert Schuman – Ojciec Europy, Wokół Nas, Gliwice 1999.

 

Czytaj również:

Konrad Adenauer, Europejska Wspólnota Węgla i Stali

Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać