Wojciech Kaniuka 09.04.2015
Słownik
Program Inteligentny Rozwój
fot. flickr.com

Program Inteligentny Rozwój (PO IR) ma za zadanie finansowanie badań, rozwoju i innowacji. Stanowi on drugi pod względem budżetu największy program Unii Europejskiej – na jego realizację przeznaczono 8,6 mld euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Poprzez finansowanie projektów badawczo-rozwojowych, PO IR ma integrować naukę z biznesem.

PO IR ma charakter inwestycyjny i jest programem jednofunduszowym. Jest największym w Unii Europejskiej programem finansującym badania, rozwój oraz innowacje. Budżet programu wynosi ok. 8,6 mld euro, czyli ponad 36 mld złotych. Obszary i typy przedsięwzięć realizowanych w programie zostały doprecyzowane w osiach priorytetowych i działaniach.

Istota i cele PO IR

Kluczowym założeniem programu jest dofinansowanie projektów badawczo-rozwojowych prowadzonych przez przedsiębiorców – samodzielnie lub we współpracy z sektorem nauki – oraz wdrożenie ich wyników na rynek.

Jego główne cele to:

– wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa,
– wsparcie otoczenia i potencjału przedsiębiorstw do prowadzenia działalności B+R+I,
– zwiększenie intensywności współpracy w ramach krajowego systemu innowacji,
– wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach, wsparcie promocji oraz internacjonalizacji innowacyjnych przedsiębiorstw,
– zwiększenie potencjału naukowo-badawczego,
– rozwój nowoczesnej infrastruktury badawczej sektora nauki,
– wsparcie powstawania międzynarodowych agend badawczych,
– zwiększenie potencjału kadrowego sektora B+R.

Wsparcie skierowane jest przede wszystkim do:

– przedsiębiorstw (w szczególności MŚP),
– jednostek naukowych, konsorcjów przedsiębiorstw oraz jednostek naukowych,
– instytucji otoczenia biznesu.

Program opiera się na pięciu osiach priorytetowych, które określają obszary wsparcia w PO IR oraz podają źródła, z jakich są one finansowane:

I.    Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa – ok. 3,85 mld euro z polityki spójności (44,69 proc. budżetu programu),

II.    Wsparcie otoczenia i potencjału przedsiębiorstw do prowadzenia działalności B+R+I – ok. 1,04 mld euro z Funduszy Europejskich (12,11 proc. budżetu programu),

III.    Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach – ok. 2,2 mld euro ze środków UE (25,55 proc. budżetu programu),

IV.     Zwiększenie potencjału naukowo-badawczego – ok. 1,22 mld euro z funduszy unijnych 14,20 proc. PO IR),

V.    Pomoc techniczna – 3,45 proc. z Funduszy Europejskich.

Priorytet I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa


Projekty B+R przedsiębiorstw
Działanie to obejmuje realizację przez przedsiębiorstwo badań, głównie przemysłowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych, w celu opracowania nowych lub istotnie ulepszonych rozwiązań, łącznie z przygotowaniem prototypów doświadczalnych oraz instalacji pilotażowych. Instalacje takie, przygotowywane przez przedsiębiorstwa lub konsorcja, mogą być objęte odrębnym schematem finansowania.

Prace B+R finansowane z udziałem funduszy kapitałowych
Wsparcie finansowe jest  kierowane do przedsiębiorstw na wczesnym etapie rozwoju i zajmujących się zaawansowanymi technologiami. Chodzi tu o wspieranie procesu komercjalizacji wyników prac B+R z udziałem funduszy venture capital.

Sektorowe programy B+R
Programy sektorowe mają natomiast na celu realizację dużych przedsięwzięć B+R, które są istotne dla poszczególnych sektorów gospodarki. Inicjatorem jest grupa przedsiębiorstw, które występują w imieniu branży, przedstawiając zarys agendy badawczej wraz z konkretnym zapotrzebowaniem sektora na prace B+R. Możliwa jest tu współpraca z sektorem nauki.

Priorytet II. Wsparcie otoczenia i potencjału przedsiębiorstw do prowadzenia działalności B+R+I

Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw
Kierowane jest ono do MŚP i obejmuje tworzenie oraz rozwój infrastruktury B+R poprzez inwestycje w aparaturę, sprzęt, technologie i inną niezbędną infrastrukturę, która służy tworzeniu innowacyjnych produktów i usług. Istotne są tutaj także wspieranie transferu technologii oraz proinnowacyjne usługi dla przedsiębiorstw.

Otwarte innowacje – wspieranie transferu technologii
Jego adresatami są MŚP, które interesuje pozyskanie technologii w formie patentu lub nieopatentowanej wiedzy technicznej oraz realizacja inwestycji rozwojowej opartej o implementację pozyskanej technologii. Instrument ten ma na celu wykorzystanie formuły otwartych innowacji (open innovation) po to, aby został podniesiony poziom innowacyjności przedsiębiorstw, a także stworzenie efektywnego (łączącego kapitał prywatny z publicznym) modelu finansowania innowacyjnych przedsięwzięć.

Proinnowacyjne usługi dla przedsiębiorstw
W ramach tego działania przewidziano instrumenty wsparcia związane ze świadczeniem proinnowacyjnych usług, które są dostosowane do potrzeb odbiorców oraz w sposób kompleksowy przyczyniają się do powstawania innowacji (od badań do komercjalizacji) na rzecz przedsiębiorstw przez różnego rodzaju podmioty. Wsparcie obejmuje także projekty, które wiążą się z ochroną własności intelektualnej. Ma ono na celu pokrycie kosztów zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego (z wyłączeniem zgłoszenia dotyczącego ochrony na terytorium Polski) oraz kosztów związanych z ochroną własności przemysłowej, a także prowadzeniem analiz czystości patentowej (freedom-to-operate).

Rozwijanie kontaktów MŚP z jednostkami naukowymi jest możliwe dzięki wsparciu w postaci tzw. bonów na innowacje. Umożliwiają one zakup usługi, która wiąże się z opracowaniem nowego produktu lub usługi, projektu wzorniczego, nowej technologii produkcji czy też znaczącym ulepszeniem wyrobu końcowego bądź technologii produkcji.

Finansowane są poza tym działania o charakterze systemowym, które prowadzi Urząd Patentowy RP. Wiążą się one z  kształtowaniem praktycznych umiejętności przedsiębiorców w zakresie wykorzystania ochrony własności przemysłowej oraz profesjonalizacją usług (zgodnie z popytem zgłaszanym przez przedsiębiorstwa), takich jak wykonywanie specjalistycznych analiz bibliometrycznych dla przedsiębiorców, informowanie zainteresowanych podmiotów o nowych zgłoszeniach patentowych i udzielonych patentach z danej dziedziny techniki czy badanie rodziny patentowej.

Priorytet III. Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach

Ma na celu wypełnienie luki finansowej między pracami badawczo-rozwojowymi, prowadzonymi przez przedsiębiorstwo, a wprowadzeniem nowego produktu na rynek.

Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R
Wsparcie może być przeznaczone na wdrożenie wyników prac B+R uzyskanych poprzez realizację projektów. Ma zostać uruchomiony także instrument, który wspierać będzie MŚP w obrębie zainteresowań, których znajduje się wdrożenie innowacji o charakterze technologicznym, a także fundusz gwarancyjny dla projektów innowacyjnych, których realizacja nacechowana jest wysokim poziomem ryzyka. Ma on zapewniać gwarancje instytucjom finansowym, które udostępniają swój kapitał przedsiębiorstwom wdrażającym innowacje wiążące się z wynikami działalności B+R.

Wsparcie promocji oraz internacjonalizacji innowacyjnych przedsiębiorstw
Działanie polega na finansowaniu projektów, które mają na celu świadczenie specjalistycznych usług doradczych z zakresu internacjonalizacji na rzecz innowacyjnych przedsiębiorstw z sektora MŚP, a także programy, które służą umiędzynarodowieniu działalności przedsiębiorstw, reprezentujących obszary określone w Krajowej Inteligentnej Specjalizacji.

Instrumenty finansowe
Należy tutaj wyróżnić następujące instrumenty finansowe:

– wsparcie w zakresie tworzenia przedsiębiorstw na bazie innowacyjnych pomysłów (tzw. preinkubacja),
– zasilenie kapitałowe nowo powstałych firm,
– inwestycje w innowacyjne przedsiębiorstwa z wykorzystaniem funduszy VC, m.in. w celu komercjalizacji wyników prac B+R,
– inwestycje w innowacyjne przedsiębiorstwa przy użyciu mechanizmów finansowania syndykatowego (grupowego) przez aniołów biznesu,
– wsparcie przedsiębiorstw poprzez instrument pożyczkowy w celu uzupełnienia wsparcia udziałowego udzielanego innowacyjnym start-up’om.

Instrumenty te mogą zostać uzupełnione poprzez dotacje dla przedsiębiorstw, które poszukują źródeł finansowania innowacyjnych przedsięwzięć wśród inwestorów branżowych lub na rynku kapitałowym – czyli na Giełdzie Papierów Wartościowych, rynku NewConnect oraz Catalyst. Istota wsparcia w tym aspekcie polega na finansowaniu usług doradczych oraz analiz rynkowych.

Priorytet IV. Zwiększenie potencjału naukowo-badawczego

Wsparcie projektów polegających na prowadzeniu badań naukowych i prac rozwojowych. Przedsięwzięcia realizowane przez konsorcja naukowe i naukowo-przemysłowe.

Badania naukowe i prace rozwojowe
Zaangażowanie przedsiębiorców w ich realizację zapewni wsparcie w zakresie komercjalizacji wyników badań; kierowane jest ono na przedsięwzięcia realizowane w ramach procesu inteligentnej specjalizacji na poziomie krajowym lub regionalnym.

Rozwój nowoczesnej infrastruktury badawczej sektora nauki
Wspieranie wybranych projektów dużej, strategicznej infrastruktury badawczo-rozwojowej, które mają charakter ogólnokrajowy i międzynarodowy i znajdują się na Polskiej Mapie Drogowej Infrastruktury Badawczej. Ma ono służyć także stworzeniu skutecznego dostępu do tej infrastruktury dla przedsiębiorstw i innych zainteresowanych podmiotów.

Wsparcie powstawania międzynarodowych agend badawczych
Wspieranie Międzynarodowych Agend Badawczych (MAB), które są tworzone w Polsce we współpracy z renomowanymi ośrodkami naukowymi z innych państw i mają na celu realizację wysokiej jakości badań naukowych i prac rozwojowych, które prowadzą zespoły wybitnych naukowców zagranicznych i polskich. Celem wsparcia jest utworzenie w  Polsce wyspecjalizowanych, wiodących w skali światowej jednostek naukowych, które stosują najlepsze światowe praktyki w zakresie:

– identyfikacji programów i tematów badawczych,
– polityki personalnej oraz zarządzania pracami B+R,
– komercjalizacji wyników prac B+R.

Zwiększenie potencjału kadrowego sektora B+R
Działanie obejmuje:

– rozwój kadr B+R w projektach zespołowych, które prowadzą wybitni uczeni z całego świata w jednostkach naukowych lub przedsiębiorstwach, które pracują w najbardziej innowacyjnych obszarach, z udziałem partnera zagranicznego;

– realizację projektów badawczych w polskich jednostkach naukowych lub przedsiębiorstwach, uwzględniając zwłaszcza powroty do kraju wybitnych naukowców o polskich korzeniach bądź osób, które mają przerwę w pracy badawczej;

– rozwój prac B+R, którymi kieruje naukowiec z wybitnym doświadczeniem we współpracy z gospodarką w projektach zespołowych, z udziałem studentów, doktorantów i młodych doktorów, jakie prowadzi się w zakresie rozwoju technologii lub świadczenia usług badawczych dla przedsiębiorstw;

– rozwój umiejętności, które dotyczą zarządzania badaniami naukowymi, współpracy z przedsiębiorstwami lub zakresu najnowszych osiągnięć naukowych oraz komercjalizacji wyników prac B+R – w ramach ww. oraz nowych instrumentów, które zwiększają kompetencje kadr jednostek naukowych i stopień komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych;

– prowadzenie projektów badawczych przez doktorantów, którzy studiują chociażby w ramach międzynarodowych studiów doktoranckich, bądź tez naukowców będących na stażach w przedsiębiorstwach oraz projektów badawczych, które realizuje się w ramach programów finansowania pierwszych zespołów badawczych przez uczonych na wczesnym etapie kariery naukowej;

– podnoszenie kwalifikacji kadr przedsiębiorstw dzięki wsparciu projektów badawczych, które one realizują, a także ich staży w jednostkach naukowych, które wiążą się z realizacją projektów badawczych, do jakich należą również i te, które zlecają przedsiębiorstwa.

Konkretny wymiar wsparcia
W wyniku uruchomienia programu ponad 12 tys. firm będzie mogło prowadzić badania naukowe. Pozwoli on również – do końca 2023 r. – utworzyć 20,5 tys. nowych miejsc pracy. Może on także podwoić udział zaawansowanych technologicznie produktów w polskim eksporcie – do 13 proc. – oraz w znacznie większym stopniu wykorzystywać instrumenty finansowe do wspierania przedsięwzięć biznesowych opartych na badaniach naukowych.

Dofinansowanie przedsięwzięć B+R w PO IR wiązać się będzie z obszarami Krajowej Inteligentnej Specjalizacji (KIS), a więc z wybranymi dziedzinami na styku nauki i gospodarki, które stanowią potencjał rozwojowy Polski. 19 krajowych specjalizacji ujętych zostało w 5 działów tematycznych:

– zdrowe społeczeństwo,
– biogospodarka rolno-spożywcza, leśno-drzewna i środowiskowa,
– zrównoważona energetyka,
– surowce naturalne i gospodarka odpadami,
– innowacyjne technologie i procesy przemysłowe – w ujęciu horyzontalnym.

Wsparcie zostanie indywidualnie dostosowane do potrzeb firm oraz będzie kształtowane w oparciu o sygnały płynące z rynku. Pomoc obejmie także przedsiębiorców, którzy rozszerzą  swoją działalność poza granice kraju oraz współpracujących w zakresie transferu technologii, także z partnerami zagranicznymi.

Źródła:

1.    B+R – inteligentny rozwój przedsiębiorstw, Serwis Programu Inteligentny Rozwój – Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, luty 2015, [w]: http://www.poir.gov.pl/strony/wiadomosci/br-inteligentny-rozwoj-przedsiebiorstw/, stan na dzień: 20.03.2015.

2.    Co można zrealizować?, Serwis Programu Inteligentny Rozwój – Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, październik 2014, [w]: http://www.poir.gov.pl/strony/o-programie/zasady/co-mozna-zrealizowac/, stan na dzień: 20.03.2015.

3.    Inteligentny Rozwój, Informacja prasowa, 1.02.2015 – Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, [w]; http://www.poir.gov.pl/media/1239/Informacja_prasowa_POIR_13022015.pdf, stan na dzień: 20.03.2015.

4.    Zielone światło Komisji Europejskiej dla wszystkich programów na lata 2014-2020, Serwis Programu Inteligentny Rozwój – Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, luty 2014, [w]: http://www.poir.gov.pl/strony/wiadomosci/zielone-swiatlo-komisji-europejskiej-dla-wszystkich-programow-na-lata-2014-2020/, stan na dzień: 20.03.2015.

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać