Judyta Szóstakowska 04.11.2012
Słownik
Pomoc publiczna
fot. sxc.hu

Zagadnienie pomocy publicznej jest niezwykle istotne w kontekście funduszy europejskich, bowiem większość projektów współfinansowanych ze środków unijnych podlega jej zasadom. Czym zatem jest pomoc publiczna i jakie są warunki jej udzielania?


Pomoc publiczna to wszelka pomoc przyznawana przez państwo przedsiębiorcom, która grozi zachwianiem konkurencji. Co do zasady, pomoc publiczna jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym, gdyż zakłóca konkurencyjności. Może być ona więc przekazywana na zasadach wyjątku i na ściśle określonych zasadach. Nadzór nad pomocą publiczną sprawuje Komisja Europejska, której państwa członkowskie muszą notyfikować chęć udzielenia tego rodzaju pomocy.

Kryteria pomocy publicznej
Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), o pomocy publicznej można mówić, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1.    Wsparcie przyznawane jest przez państwo lub pochodzi ze środków państwowych.

Chodzi tu o środki przekazywane przez organy władzy publicznej szczebla centralnego, regionalnego i lokalnego oraz inne podmioty, którym powierzono rolę operatora środków publicznych – takie jak fundacje, stowarzyszenia, agencje rozwoju regionalnego.

2.    Pomoc stanowi korzyść ekonomiczną, której przedsiębiorstwo nie uzyskałoby w normalnych warunkach.
Przykładem takiej korzyści może być wsparcie finansowe o charakterze bezzwrotnym, pożyczki i kredyty o preferencyjnym oprocentowaniu, rozłożenie zobowiązań finansowych na raty o niższej niż rynkowa stopie oprocentowania, zwolnienia podatkowe, itp.

3.    Wsparcie ma charakter selektywny.

Selektywność polega na tym, że pomoc finansowa jest udzielana konkretnemu podmiotowi, podmiotom danego sektora gospodarki, podmiotom działającym na określonym obszarze lub produkującym bądź handlującym określonymi towarami.

4.    Pomoc finansowa zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi Unii Europejskiej.
Z tą przesłanką mamy do czynienia wtedy, gdy wsparcie, jakie zostało udzielone danemu podmiotowi, wpływa korzystnie na jego pozycję na rynku w stosunku do przedsiębiorcy konkurencyjnego.

Kiedy pomoc publiczna jest dozwolona?
W odniesieniu do pomocy publicznej TFUE przewiduje pewne wyłączenia – sytuacje, w których jest ona uznawana za zgodną ze wspólnym rynkiem.
Do wyłączeń tych należy:

– pomoc socjalna przyznawana indywidualnym konsumentom, z zastrzeżeniem, że jest udzielana bez dyskryminacji ze względu na pochodzenie produktów;

– pomoc skierowana na naprawienie szkód powstałych w wyniku klęsk żywiołowych i innych nadzwyczajnych sytuacji;

– pomoc przyznawana gospodarce niektórych regionów RFN, w zakresie niezbędnym do wyrównania niekorzystnych skutków spowodowanych podziałem Niemiec;

– pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w którym poziom życia jest rażąco niski lub regionów o niskim poziomie zatrudnienia;

– pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego;

– pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia ona warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem;

– pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji w Unii w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem;

– inne kategorie pomocy, jakie Rada UE może określić decyzją, stanowiąc na wniosek Komisji Europejskiej.

Rodzaje pomocy publicznej

Wyróżnia się następujące rodzaje pomocy publicznej:

pomoc regionalna – jest to wsparcie udzielane w celu zmniejszenia dysproporcji w rozwoju społeczno-ekonomicznym poszczególnych regionów UE, a więc w ramach polityki regionalnej. Ten rodzaj pomocy skupia się na dofinansowaniu projektów inwestycyjnych i działań zwiększających poziom zatrudnienia;

pomoc horyzontalna – stanowi ona pomoc przekazywaną na realizację określonych celów, na przykład: rozwój małych i średnich przedsiębiorstw; badania, rozwój i innowacje; ochrona środowiska; restrukturyzacja zagrożonych przedsiębiorstw; zatrudnienie; szkolenia; itp.;

pomoc sektorowa – jest nią wsparcie przeznaczone na ułatwienie działalności w niektórych sektorach, jak na przykład: przemysł węglowy, motoryzacyjny, transportowy, stoczniowy, rybołówstwo, rybactwo, itp.

W kontekście pomocy publicznej wyróżnia się również tzw. pomoc de minimis. Z punktu widzenia warunków formalnoprawnych nie stanowi ona pomocy publicznej, jednak w celu usystematyzowania tego zagadnienia, uznaje się ją za szczególny jej rodzaj.

Pomoc de minimis to przekazane na rzecz przedsiębiorcy wsparcie finansowe, które nie przekracza 200 tys. euro w ciągu 3 lat podatkowych (w przypadku przedsiębiorstw z sektora transportu jest to 100 tys. euro). Pomoc ta udzielana jest na podstawie Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do pomocy de minimis. Ze względu na niewielki pułap pomocy de minimis nie powoduje ona zakłócenia konkurencji (zgodnie z zasadą prawa rzymskiego de minimis non curat lex – prawo nie troszczy się o drobiazgi), w związku z czym, jej udzielenie nie wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej. Przedsiębiorcy aplikujący o dofinansowanie z funduszy unijnych muszą wykazać we wniosku korzystanie z pomocy de minimis. Co ważne, oni sami muszą kontrolować czy nie przekroczyli progów pomocy de minimis. Przekroczenie to spowoduje bowiem, że otrzymane wsparcie będzie pomocą publiczną, czego konsekwencją może być nawet zwrot otrzymanych środków.

Źródła:

Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dz. Urz. C 83 z 30.3.2010

J. W. Tkaczyński, M. Świstak, E. Sztorc, Projekty europejskie. Praktyczne aspekty pozyskiwania i rozliczania dotacji unijnych, Warszawa 2011 r.  

P. Kubera, Projekty Europejskie. Materiały pomocnicze do studiowania przedmiotu, Poznań 2011.

Serwisy internetowe:
– gazetaprawna.pl
– funduszeeuropejskie.gov.pl
– fundusze-europejskie.pl

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

2 komentarze(y) do “Pomoc publiczna

Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać