Piotr Kawala 31.10.2013
Biografie
Pierre Werner
Pierre Werner w 1970 roku, fot. ec.euopa.eu

Pierre Werner jako polityk, działacz i człowiek

 

 „Problemy gospodarcze w Niemczech doprowadziły do II Wojny Światowej, teraz ekonomia przyczyni się do pokoju w Europie” [1]

– Pierre Werner

 

Pierre Werner urodził się 29 grudnia 1913 roku w małej, niespełna 5-cio tysięcznej miejscowości Saint Andrépołożonej niedaleko Lille na północy Francji. Jego ojczyzną było jednak Wielkie Księstwo Luksemburga, gdzie mieszkał przez większość swojego życia. Jako żarliwy Europejczyk Pierre Werner nie mógł pochodzić z bardziej odpowiedniego miejsca. Luksemburg leży w samym środku Unii Europejskiej i jest siedzibą kilku jej instytucji, w tym Trybunału Sprawiedliwości. W różnych czasach władcy tego państwa rządzili też m.in. we Francji, Hiszpanii, Austrii czy Holandii. Czasami poszczególne części Luksemburga były sprzedawane lub rozdawane. Historycy zwracają uwagę, że z uwagi na swoje niewielkie rozmiary (nieco ponad 2,5 tys. km2), księstwo często stanowiło doskonały „prezent” jako uszczelnienie sojuszu poszczególnych mocarstw.

Późniejszy premier Luksemburga wychował się w trójjęzycznej rodzinie. Poza rodzimym językiem luksemburskim, jego ojciec uczył go francuskiego, a matka niemieckiego. Pierre Werner nauczył się również języka angielskiego. Po ukończeniu szkoły średniej wyruszył do stolicy Francji, by podjąć studia prawnicze na Uniwersytecie Paryskim. W międzyczasie zaczął również uczyć się finansów i bankowości[2]. Pierre Werner był wyróżniającym się studentem. Zaangażował się w działalność kilku organizacji działających zarówno w Luksemburgu jak i na arenie międzynarodowej. W 1937 roku został wiceprezesem studenckiego ruchu Pax Romana, zrzeszającego intelektualistów katolickich.

Po ukończeniu studiów Pierre Werner zdecydował się na powrót do ojczyzny, gdzie podjął pracę w banku. Niecały rok później wybuchła II Wojna Światowa. Niemiecka okupacja okazała się dużo gorsza, niż miało to miejsce podczas I Wojny Światowej. Wielka Księżna Charlotte, głowa rodziny królewskiej, przeniosła się do Kanady. Wielu Luksemburczyków było przymusowo wcielanych do armii niemieckiej, wszystkich Żydów wywieziono do obozów zagłady. Na przełomie 1944 i 1945 roku Luksemburg był miejscem jednej z największych kampanii II Wojny Światowej, która przeszła do historii jako bitwa o Ardeny. Tragiczne doświadczenia wojny, spustoszona ziemia, poniżanie ludzi przez okupantów, to wszystko ukształtowało Pierre’a Wernera i jego wizję zjednoczonej Europy, która miała zmienić się dla dobra jej mieszkańców, w tym jego pięciorga dzieci.

Podczas niemieckiej okupacji sam Pierre Werner działał we francuskim ruchu oporu, dzięki czemu miał możliwość kontaktować się z rządem Luksemburga stacjonującym w Londynie. Po zakończeniu wojny zaczął pracować dla Ministerstwa Finansów, gdzie zajmował się m.in. organizacją krajowego nadzoru bankowego. Często uczestniczył także w delegacjach zagranicznych, dzięki czemu poznał dwie nowoutworzone międzynarodowe instytucje finansowe – Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

Od 1954 roku Pierre Werner sprawował funkcję ministra finansów oraz ministra sił zbrojnych. W marcu 1959 roku, po nagłej śmierci szefa rządu Pierre’a Friedena, został mianowany 19-tym premierem Luksemburga. Funkcję tę piastował przez kolejne 15 lat do 1974 roku. W międzyczasie kierował jednocześnie kilkoma ministerstwami, m.in. skarbu, spraw zagranicznych, sprawiedliwości czy kultury. Jako premier, chadek, Pierre Werner podjął się misji restrukturyzacji krajowej gospodarki, która była mocno dotknięta ogólnoeuropejskim kryzysem w przemyśle stalowym. Był inicjatorem rozwijania nowych inwestycji przemysłowych, a także rozbudowy sektora finansowego na terenie Wielkiego Księstwa. Jednocześnie położył podwaliny dla stworzenia polityki medialnej opartej na wykorzystaniu satelitów.  Jest on pamiętany jako zwolennik trójstronnej mediacji społecznej (rządu, przedstawicieli przemysłu i pracowników), której celem było przezwyciężenie kryzysu gospodarczego. Werner był zdeterminowanym zwolennikiem integracji europejskiej. W czasie jego rządów wielokrotnie negocjował przeniesienie kilku instytucji europejskich do Luksemburga. W latach 1974-1979 był przywódcą Chrześcijańsko-Społecznej Partii Ludowej. W tym okresie pełnił funkcję lidera opozycji parlamentarnej. W 1979 roku kierowana przez niego partia ponownie wygrała wybory, dzięki czemu po raz drugi został premierem Luksemburga. Urząd sprawował przez 5 lat do 1984 roku[3].

Pierre Werner dał się również zapamiętać jako zasłużony polityk, który przyczynił się do stworzenia i pogłębienia integracji europejskiej. Wraz z Jeanem Monnetem, pracował nad fundamentami europejskiej wspólnoty gospodarczej. Werner był pomocny w rozwiązaniu kryzysu tzw. „pustego krzesła” wywołanego przez Charlesa de Gaulle’a, który niezadowolony z kierunku integracji europejskiej postanowił zawiesić swój udział w rozmowach. Premierowi Luksemburga udało się przekonać francuskiego prezydenta do zmiany stanowiska.

W historii Europy Pierre Werner dał się jednak zapamiętać przede wszystkim jako przewodniczący grupy ekspertów, która przygotowała raport w sprawie możliwości zakończenia procesu tworzenia unii gospodarczo-walutowej. Przeszedł on do historii jako Plan Wernera. Eksperci zaplanowali kilkustopniową integrację, która miała zakończyć się w 1980 roku. W raporcie po raz pierwszy zaproponowano powstanie wspólnej europejskiej waluty, nazwanej wówczas ecu[4]. W procesie integracji europejskiej stanowiło to przełomowe wydarzenie, które wyznaczyło drogę do scalenia polityki pieniężnej w Europie. Plan Wernera został po latach wskrzeszony i rozszerzony przez francuskiego ekonomistę Jacques’a Delorsa. Jego wytyczne zostały następnie zapisane w traktacie z Maastricht, torując drogę do euro[5].

Kiedy w 2002 roku wprowadzono euro do gotówkowego obiegu, Pierre Werner był ostatecznie lekko zdziwiony, że Europejczycy zdecydowali się tak łatwo zrezygnować ze swoich rodzimych walut. Być może chciał zasugerować w ten sposób swoje zmęczenie trwającą od ponad 42 lat argumentacją o zaletach euro. Mówił on o niej jako jeden z pierwszych w Europie, już w 1960 roku. Co prawda wzmianka o wspólnej walucie pojawiła się w traktatach rzymskich z 1957 roku, jednakże to Pierre Werner stał się jej największym publicznym adwokatem, przez co teraz wspomina się go jako ojca euro. Warto pamiętać, że Werner, dążąc do scalenia Europy, kierował się nie korzyściami ekonomicznymi, lecz szansą na trwały pokój na Starym Kontynencie. Jego zdaniem dla tej idei warto byłoby poświecić nawet suwerenność europejskich państw. W swoich wspomnieniach napisał, że „rozbudzenie Europejczyków z ich słabości i podziałów stało się moim intelektualnym obowiązkiem”[6]. Werner twierdził, że drogą do pokoju jest stopniowa unia gospodarcza, która prowadzi do jednej waluty na całym świecie. Mondo – powiedział, byłoby odpowiednią nazwą[7].

Pierre Werner wycofał się z życia politycznego w 1984 roku, czyli w tym samym roku kiedy zmarła jego żona Henriette Pescatore. Przez całe życie mocno angażował się w działania wspierające kulturę i sztukę. Przyczynił się m.in. do rekonstrukcji zamku Vianden. Prywatnie był fanem krykieta, w którego miał okazję pierwszy raz zagrać w młodzieńczych latach podczas wizyty w Londynie. W ciągu swojego życia został odznaczony wieloma wyróżnieniami, m.in. złotym medalem im. Roberta Schumana, który został mu przyznany w 1971 roku w uznaniu za jego wieloletnie zaangażowanie w integrację europejską. W 1998 roku otrzymał z rąk hiszpańskiego księcia Felipe Nagrodę Księcia Asturii, za zasługi dla procesu tworzenia unii walutowej, które doprowadziły do powstania euro. Pierre Werner zmarł 24 czerwca 2002 roku w Luksemburgu, przeżywszy ponad 88 lat.

W 2003 roku z inicjatywy ministrów spraw zagranicznych Francji, Niemieci Luksemburga został utworzony Instytut Pierre’a Wernera, który zajmuje się promowaniem europejskiej kultury i świadomości wśród państw członkowskich UE.

 

Przypisy:

[1] The Economist, Pierre Werner, 4 lipiec 2002, w: http://www.economist.com/node/1213163 (wrzesień 2013).

[2] Bates S., Pierre Werner: the man who dreamed up the euro, The Guardian z 28 czerwca 2002.

[3] ibidem.

[4] European Community, Report to the Council and the Commission on the realization by stages of economic and monetary union In the Community, Luksemburg, 6 październik 1970.

[5] Danescu E.R., Une relecture du rapport Werner du 8 octobre 1970 à la lumière des archives familiales Pierre Werner, CVCE, Sanem 2012.

[6] The Economist, Pierre Werner, 4 lipiec 2002, w: http://www.economist.com/node/1213163 (wrzesień 2013).

[7] Bates S., Pierre Werner: the man who dreamed up the euro, The Guardian z 28 czerwca 2002.

 

Bibliografia:

1. Bates S., Pierre Werner: the man who dreamed up the euro, The Guardian z 28 czerwca 2002.

2. Danescu E.R., Une relecture du rapport Werner du 8 octobre 1970 à la lumière des archives familiales Pierre Werner, CVCE, Sanem 2012.

3. European Community, Report to the Council and the Commission on the realization by stages of economic and monetary union In the Community, Luksemburg, 6 październik 1970.

4. The Economist, Pierre Werner, 4 lipiec 2002, w: http://www.economist.com/node/1213163   (wrzesień 2013).

 

Artykuł powstał w ramach projektu „Plan Wernera 2013 – recepta na wyjście z kryzysu gospodarczego?”, realizowanego przez Fundację Koncept Europa z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej. Autorem tekstu jest Piotr Kawala.

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

Najnowsze w kategorii Biografie
Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać