Karolina Błaszkiewicz 29.03.2012
Ekonomia i finanse w UE
Pakt fiskalny
fot. consilium.europa.eu

Pakt fiskalny (oficj. Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej) – umowa międzynarodowa, podpisana 2 marca 2012 r. w Brukseli przez 25 państw członkowskich UE (bez Wielkiej Brytanii i Czech). Celem paktu jest zwiększenie dyscypliny budżetowej i wprowadzenie ściślejszego nadzoru w strefie euro, w szczególności dzięki ustanowieniu „zasady zrównoważonego budżetu”.

 

Pakt ma charakter międzyrządowy i znajduje się poza wspólnotowym dorobkiem prawnym. Tym samym nie jest on prawem powszechnie obowiązującym w Unii. Oznacza to, że jego przyjęcie lub odrzucenie (brak ratyfikacji) nie może mieć żadnego formalnego wpływu na warunki członkostwa w Unii i zobowiązania członkowskie. W tekście paktu uwzględniono jednak możliwość podjęcia działań w celu włączenia jego postanowień do dorobku traktatowego UE w okresie 5 lat od jego wejścia w życie. Aby pakt wszedł w życie, musi zostać ratyfikowany przez 12 z 17 państw strefy euro. Docelową datą jego obowiązywania jest 1 stycznia 2013 r.

Państwa należące do strefy euro są związane Traktatem od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu przez nie dokumentów ratyfikacyjnych, natomiast państwa będące poza strefą euro są związane tylko postanowieniami tytułów III (Pakt budżetowy) i IV (Koordynacja polityki gospodarczej i konwergencja) Traktatu.

Historia

Kryzys w strefie euro spowodował rozpoczęcie dyskusji nad koniecznością wzmocnienia zarządzania gospodarczego UE. Pojawiły się propozycje zmiany traktatów lub ustanowienia nowego. Po raz pierwszy pomysł wprowadzenia Paktu fiskalnego dyskutowano na unijnym szczycie 8 – 9 grudnia 2011. Jednak aby wprowadzić zmiany do obowiązujących traktatów, wymagana jest jednomyślność wszystkich państw członkowskich UE. Na skutek braku zgody Wielkiej Brytanii podjęto decyzję o wykorzystaniu ścieżki międzyrządowej do zaostrzenia dyscypliny budżetowej. Pomysł wprowadzenia paktu fiskalnego wyszedł od kanclerz Niemiec Angeli Merkel i prezydenta Francji Nicolasa Sarkozego.

Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej (tzw. pakt fiskalny) został ostatecznie uzgodniony na nieformalnym posiedzeniu Rady Europejskiej 30 stycznia 2012 r., a podpisany 2 marca br. na szczycie Rady Europejskiej w Brukseli, gdzie kraje UE oprócz Wielkiej Brytanii i Czech podpisały traktat międzyrządowy wprowadzający surowsze przepisy budżetowe w strefie euro.

Główne postanowienia:

– Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych musi być zrównoważone lub wykazywać nadwyżkę; (wymóg uważa się za spełniony, jeżeli roczne saldo strukturalne sektora instytucji rządowych i samorządowych odpowiada celowi średniookresowemu dla danego państwa, dolny pułap deficytu strukturalnego wynosi 0,5 proc. PKB w cenach rynkowych). Jeżeli odnotowane zostaną znaczne odstępstwa od tego celu lub od ścieżki korekty, automatycznie uruchomiony zostanie mechanizm korygujący. Dane państwo będzie musiało wówczas m.in. podjąć stosowne działania w konkretnym terminie.

–  Wprowadzenie kryterium konwergencji dla wartości deficytu budżetowego – poniżej 3 proc. PKB oraz długu publicznego – poniżej 60 proc. PKB. W sytuacji, gdy dany kraj nie zastosuje się do wytycznych, Komisja Europejska zastrzega sobie możliwość wykorzystania narzędzi nacisku w postaci kar finansowych. W przypadku sporów stron, instytucją rozstrzygającą staje się Trybunał Sprawiedliwości UE, który – w przypadku niesłusznie złożonego wniosku – zyskał możliwość obarczenia kraju wnioskującego grzywną o wartości do 0,1 proc. jego PKB.

– Nowy traktat przewiduje także koordynację i konwergencję polityki gospodarczej: jego strony muszą informować o planach emisji długu publicznego oraz dopilnowywać, by ważne reformy polityki gospodarczej zostały wcześniej przedyskutowane, a w stosownych przypadkach – skoordynowane z innymi.

Zarządzanie w strefie euro

Szefowie państw i rządów strefy euro oraz przewodniczący Komisji Europejskiej będą się spotykać na nieformalnych szczytach tej strefy. Prezes Europejskiego Banku Centralnego będzie zapraszany do udziału w tych posiedzeniach. Ich uczestnicy mianują zwykłą większością głosów przewodniczącego szczytu państw strefy euro w tym samym czasie, gdy Rada  Europejska dokonuje wyboru swojego przewodniczącego; ich kadencje są takie same (2,5 roku). Posiedzenia szczytu państw strefy euro odbywają się w razie potrzeby, co najmniej dwa razy w roku.

Szefowie państw lub rządów państw, których walutą nie jest euro, a które ratyfikowały Traktat, uczestniczą w debatach podczas posiedzeń szczytu państw strefy euro dotyczących konkurencyjności, zmiany ogólnej struktury strefy euro i podstawowych zasad dotyczących tej strefy, które będą obowiązywały w przyszłości. Dodatkowo, w odpowiednich przypadkach i przynajmniej raz w roku, biorą oni udział w debatach na temat szczegółowych kwestii dotyczących wdrażania niniejszego Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (art.12 ust.3).

Przewodniczący szczytu państw strefy euro szczegółowo informuje państwa, których walutą nie jest euro, oraz pozostałe państwa członkowskie Unii Europejskiej o przygotowaniach do posiedzeń szczytu państw strefy euro i o wynikach tych posiedzeń (art.12 ust.6).

 

Źródła:

1. Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej (tekst Traktatu, dostęp na dzień 3 czerwca 2013r.)

2. european-council.europa.eu,

3. pism.pl

Czytaj również: Reformy fiskalne UE

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać