Barbara Kociołek 03.08.2014
Ekonomia i finanse w UE
Europejski Obszar Gospodarczy
fot. freeimages.com

Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).

Członkostwo

W skład EOG wchodzi obecnie 31 krajów, w tym wszystkie państwa UE () oraz należące do EFTA – Norwegia, Islandia i Liechtenstein. Granice celne pomiędzy EFTA i UE zostały w większości zniesione. Wyjątek stanowią niektóre transakcje walutowe i produkty rolne. Szwajcaria respektuje niektóre przepisy ustanowione przez EOG, mimo iż do niego nie należy i inkorporuje je do własnego prawodawstwa. Dotyczy to zwłaszcza swobody przepływu osób.

Geneza

Utworzenie strefy wolnego handlu było dalekosiężnym planem sygnatariuszy traktatów rzymskich (Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy) z roku 1957. Ekonomiczne związanie ze sobą państw europejskich miało zapobiec wojnie, a swobodny przepływ ludzi sprzyjać wzajemnemu zbliżaniu się narodów. Plan ten zdołano zrealizować dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych. W roku 1990 podjęto pierwsze rozmowy, a w 1991 r. w Luksemburgu podpisano wstępne porozumienie dotyczące powstania EOG, jego stronami byli wszyscy ówcześni członkowie Wspólnot Europejskich oraz EFTA. Finalizowanie umowy trwało cały następny rok. Została ona podpisana w portugalskim mieście Porto 2 maja 1992. Porozumienie zostało ratyfikowane przez Parlament Europejski oraz parlamenty wszystkich państw sygnatariuszy za wyjątkiem Szwajcarii, która odrzuciła je w ogólnonarodowym referendum. Dlatego dopiero po wykluczeniu zapisów dotyczących tego kraju można było wprowadzić EOG w życie, co nastąpiło 1 stycznia 1994 roku.

Założenia

Europejski Obszar Gospodarczy jako strefa wolnego handlu opiera się na czterech podstawowych wolnościach: swobodzie przepływu osób, kapitału, towarów i usług. W przypadku swobodnego przepływ osób oznacza prawo do osiedlania się, nabywania nieruchomości i podejmowania pracy na terenie całego EOG przez każdego obywatela państw sygnatariuszy. Wyjątek stanowi Liechtenstein, w którym nadal trzeba uzyskać na to osobną zgodę. Porozumienie umożliwia też przeprowadzanie operacji kapitałowych na obszarze strefy, a także świadczenie usług bez konieczności rejestracji na terenie danego państwa. EOG likwiduje także wszelkie cła na towary za wyjątkiem artykułów rolnych, które objęte są osobnymi porozumieniami. Najważniejszym celem EOG jest dążenie do trwałego wzrostu gospodarczego i całkowitej likwidacji bezrobocia.

W zamian za przywileje na terenie państw Unii Europejskiej, członkowie Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu płacą składkę na rzecz unijnego Funduszu Spójności. Przyjęły również do swego ustawodawstwa część szczegółów przepisów wspólnotowych za wyjątkiem tych dotyczących polityk walutowych i rolnych. Jako że EOG stanowi porozumienie ponad granicami UE obejmuje sobą jedynie pierwszy i trzeci etap integracji gospodarczej (strefa wolnego handlu i Wspólny Rynek), a nie jest unią celną.

Struktura

Europejski Obszar Gospodarczy posiada trzy typy organów: decyzyjne, egzekutywne i doradcze.

Organem decyzyjnym i ustawodawczym EOG jest Rada, w skład której wchodzą wszyscy członkowie Rady Unii Europejskiej,Komisji Europejskiej oraz oddelegowani przez państwa EFTA ministrowie odpowiedzialni za konkretny resort.

Organem egzekutywnym jest Wspólny Komitet, który pełni ponadto funkcje arbitrażowe. Zasiadają w nim członkowie Komisji Europejskiej oraz przedstawiciele państwa EFTA. Wspólny Komitet odpowiada za wdrażanie postanowień podjętych przez Radę, a także rozsądza w kwestiach spornych dotyczących wspólnotowego ustawodawstwa.

Istnieją także dwa organy doradcze powiązane z Parlamentem Europejskim i parlamentami państw EFTA (Wspólny Komitet Parlamentarny) oraz Komitetem Ekonomiczno-Społecznym UE i Komitetem Konsultacyjnym EFTA (Komitet Konsultacyjny). Obydwa te organy nie posiadają realnego wpływu na decyzje Rady, ale ich opinie i uwagi uwzględnianie są w procedurach legislacyjnych.

Przyszli członkowie

Podczas rozszerzenia Unii Europejskiej w latach 2004, 2007 i 2014, państwa tak zwanej „starej piętnastki” narzuciły okresy przejściowe dla nowych państw członkowskich w kwestii respektowania czterech podstawowych wolności.

Do udziału w EOG aspirują Turcja, Mołdawia i Czarnogóra.

Źródła:

1. Cini M. (red.), Unia Europejska organizacja i funkcjonowanie, Warszawa 2007

2. Nadolski M., Etapy, formy i uwarunkowania integracji europejskiej [w]: Wojtaszczyk K. (red.), Integracja europejska, Warszawa 2006

3. Popowicz K., Podstawy Instytucjonalno-prawne Unii Europejskiej, Warszawa 1998

4. Umowa o rozszerzeniu EOG z 2003 r. [www.fwk.mkidn.gov.pl, dostęp: 27.07.2014]

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać