Karol Janowski 03.01.2011
Instytucje i organy UE
Europejski Bank Centralny (EBC)
Eurotower - siedziba EBC we Frankfurcie nad Menem, fot. flickr.com

Europejski Bank Centralny (EBC) to bank centralny europejskiej waluty euro i jednocześnie jedna z instytucji UE (na mocy art. 13 TUE). EBC wchodzi w skład Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) oraz Eurosystemu.

Zgodnie z art. 282 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, EBC i krajowe banki centralne państw członkowskich UE stanowią ESBC. EBC i krajowe banki centralne państw UE, których walutą jest euro tworzą Eurosystem.

Podstawa prawna funkcjonowania EBC jest zawarta w Traktacie o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Protokole nr 4 w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego. Bank posiada osobowość prawną i jest niezależny w wykonywaniu swoich uprawnień oraz w zarządzaniu swoimi finansami.

EBC rozpoczął funkcjonowanie w czerwcu 1998 r. a od 1 stycznia 1999 r. jest odpowiedzialny za realizację jednolitej polityki pieniężnej dla strefy euro. Jego siedziba znajduje się we Frankfurcie nad Menem. Obecnie prezesem EBC jest Włoch – Mario Draghi.

Traktatowe cele i zadania z obszaru jednolitej polityki pieniężnej dotyczą ESBC (art. 127 TFUE) . W Statucie Banku nie dokonano wyraźnego, precyzyjnego podziału kompetencji między EBC i krajowe banki centralne. Przyznano jedynie Radzie Prezesów wyłączne prawo do upoważnienia do emisji banknotów euro w Unii. W art. 14 Statutu stwierdzono ponadto, ze narodowe banki centralne są integralną częścią ESBC i działają zgodnie z wytycznymi i instrukcjami EBC. Można zatem stwierdzić, że nadrzędną rolę w systemie pełni EBC, którego organy podejmują podstawowe decyzje dotyczące prowadzenia polityki pieniężnej. Realizacją tych decyzji zajmują się natomiast narodowe banki centralne, które stały się swego rodzaju ramionami wykonawczymi EBC.

Zgodnie z informacjami na stornach internetowych Banku, EBC koncentruje swoją działalność na formułowaniu polityki pieniężnej strefy euro.  Ponadto EBC kontroluje, czy banki krajowe wykonują jego decyzje.  Szczegółowe zadania Europejskiego Banku Centralnego to:

• Wytyczanie polityki Eurosystemu (definiowanie stabilności cen czy sposobu analizy ryzyka inflacyjnego)
• Podejmowanie decyzji, koordynacja i monitorowanie operacji polityki pieniężnej (formułowanie instrukcji dla narodowych banków centralnych dotyczących wartości, czasu czy terminu operacji walutowych)
• Uchwalanie aktów prawnych w celu wykonywania powierzonych zadań (rozporządzenia, decyzje, opinie, zalecenia, instrukcje, wytyczne)
• Zatwierdzanie emisji banknotów euro, planowanie oraz koordynacja produkcji i emisji banknotów
• Interwencje na rynkach walutowych
• Współpraca międzynarodowa (m. in. status obserwatora przy MFW, udział w spotkaniach G-7, G-20)
• Wypełnianie obowiązków sprawozdawczych. (Poza obligatoryjnymi publikacjami jak raport roczny, sprawozdania z działalności, cotygodniowe skonsolidowane zestawienie finansowe, EBC publikuje również Biuletyn Miesięczny oraz wiele opracowań naukowych m. in. serie Working Paper czy Occasional Paper)
• Wydawanie opinii o unijnych i krajowych aktach prawnych dotyczących kompetencji Banku.
• Zarządzanie rezerwami zagranicznymi

Organami decyzyjnymi EBC jest Rada Prezesów i Zarząd. Dodatkowo na mocy artykułu 45 Statutu została ustanowiona Rada Ogólna. Organy EBC przedstawiono na schemacie 1.

Źródło: Europejski Bank Centralny, Stabilność cen - dlaczego jest ważna także dla Ciebie?, Frankfurt nad Menem 2009, s. 56

Źródło: Europejski Bank Centralny, Stabilność cen – dlaczego jest ważna także dla Ciebie?, Frankfurt nad Menem 2009, s. 56

Rada Prezesów to główny organ Europejskiego Banku Centralnego. W jej skład wchodzą członkowie Zarządu Banku oraz prezesi narodowych banków centralnych państw Eurosystemu. Spotkania Rady Prezesów odbywają się co najmniej dziesięć razy w roku. Posiedzenia tego organu są z reguły poufne, ale Rada Prezesów może zadecydować o poinformowaniu opinii publicznej o rezultatach obrad.

Rada Prezesów prowadzi politykę pieniężną dla strefy euro. Określa strategię polityki monetarnej, ramy operacyjne EBC, ustala wysokość stóp procentowych, a także uchwala wytyczne dla narodowych banków centralnych w sprawie przeprowadzanych operacji. Ponadto zatwierdza wolumen emisji banknotów i monet euro, przydziela środki finansowe dla EBC i dokonuje podziału wyniku finansowego i dochodu pieniężnego między narodowe banki centralne. Rada jako najwyższy organ zarządzający EBC ustala także budżet instytucji, zatwierdza regulamin Banku, jak również roczne sprawozdanie finansowe i roczny raport EBC.

Zarząd tworzą prezes i wiceprezesi Europejskiego Banku Centralnego oraz czterech innych członków. Są oni nominowani przez Radę Europejską stanowiącą większością kwalifikowaną, na zalecenie Rady i po konsultacji z Parlamentem Europejskim oraz Radą Prezesów. Wybór jest dokonywany spośród obywateli państw członkowskich, osób o uznanym autorytecie i doświadczeniach zawodowych w dziedzinie bankowości i pieniądza. Członkowie zarządu są wybierani na osiem lat, bez możliwości reelekcji.

Do głównych zadań Zarządu należy realizacja polityki pieniężnej, ustalonej przez Radę Prezesów oraz kierowanie codziennym funkcjonowaniem EBC. Rada Prezesów może ponadto, w drodze delegacji, przekazać Zarządowi kolejne zadania do wykonania.

Rada Ogólna jest organem wiążącym Europejski Bank Centralny z narodowymi bankami centralnymi państw spoza strefy euro. W jej skład wchodzą prezes i wiceprezes EBC oraz prezesi narodowych banków centralnych wszystkich państw UE.

Rada Ogólna pełni funkcje doradcze, związane z przygotowaniami do uchylenia derogacji w stosunku do państw, które wypełniły kryteria konwergencji i są gotowe na przyjęcie waluty euro. Organ ten wspomaga także przygotowania konieczne dla nieodwołalnego ustalenia kursów walut narodowych tych państw. Ponadto Rada Ogólna jest zaangażowana w zbieranie informacji statystycznych i działalność sprawozdawczą.

Aby EBC mógł skutecznie realizować statutowe cele i zadania, we wspólnotowym prawie pierwotnym zagwarantowano mu wysoki poziom niezależności. Niezależność EBC przejawia się w czterech aspektach: funkcjonalnym (samodzielność w działaniu), instytucjonalnym (zakaz zwracania się i przyjmowania instrukcji od organów krajowych i unijnych ), personalnym (sposób wyboru i długość kadencji członków Rady Prezesów)i finansowym (własny, odrębny budżet).

Organy decyzyjne EBC mogą uchwalać rozporządzenia, podejmować decyzje oraz wydawać zalecenia i opinie. Poza uprawnieniami regulacyjnymi, EBC ma również do dyspozycji instrumenty prawne z zakresu zarządzania wewnętrznego Eurosystemem. Narodowe banki centralne są zobowiązane do działania zgodnie z wytycznymi i instrukcjami EBC

Źródła:
1. Protokół (nr 4) w sprawie Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z 9 maja 2008 r., seria C, nr 115.
2. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z 9 maja 2008 r., seria C, nr 115.
3. Scheller H. K., Europejski Bank Centralny- Historia, rola i funkcje, Wydawnictwo EBC, Frankfurt am Main 2006, (w: www.ecb.int, grudzień 2008).
4. Strona internetowa EBC: www.ecb.int
5. R. Wierzba, Europejski Bank Centralny, /w:/ R. Kokoszczyński, B. Pietrzak (red.), Bankowość centralna od A do Z, Wydawnictwo NBP, Warszawa 2006.
6. Wierzba R., Europejski Bank Centralny, Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2003

Tagi: EBC, ESBC, Euro

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać