Beata Marzęcka 13.09.2012
Instytucje i organy UE
Europejska Wspólnota Węgla i Stali
fot. sxc.hu

Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS, European Coal and Steel Community) była międzynarodowym ugrupowaniem o charakterze integracyjnym, utworzonym 18 kwietnia 1951 r. w Paryżu. Wspólnota od momentu powstania posiadała osobowość prawną. Jej utworzenie było pierwszą inicjatywą mającą na celu zjednoczenie w powojennej Europie.

EWWiS, uważana dziś za pionierski pomysł wiodący wprost ku integracji europejskiej,  powstała na skutek pomysłu francuskiego ministra spraw zagranicznych – Roberta Schumana, zwanym później planem Schumana. Plan został opracowany przez francuskiego polityka i ekonomistę, Jeana Monneta. Pomysł zakładał połączenie gospodarek węgla i stali dwóch państw – Francji i Niemiec. Wydobycie węgla i produkcja stali były wówczas bardzo ważnymi gałęziami gospodarczymi. Całą produkcję miałaby kontrolować niezależna od obu krajów władza ponadnarodowa. Schuman dopuszczał w swoim pomyśle dołączenie się innych państw do tego projektu, zainteresowały się nim Włochy i kraje Beneluksu.

Inicjatywa utworzenia wspólnoty miała także podłoże polityczne, nie tylko gospodarcze. Celem polityków było uniknięcie potencjalnej wojny francusko-niemieckiej. Ekonomiczna integracja gospodarek węgla i stali, opierająca się przede wszystkim na produkcji zbrojeniowej, miała być tamą dla ewentualnego konfliktu. Na bazie gospodarczej współpracy, miała być budowana współpraca na poziomie politycznym. Politycy nie chcieli rywalizacji gospodarczej, która mogłaby doprowadzić do większych wydatków zbrojeniowych. Europa potrzebowała inicjatywy, która doprowadziłaby do powstania współpracy między dotychczasowymi wrogami. Niespełna 10 lat od zakończenia II wojny światowej, udało się stworzyć podłoże do integracji, która zabliźniłaby powojenne rany i odsunęła w cień wszelkie narodowe uprzedzenia.

Ostateczne porozumienie w sprawie utworzenia EWWiS zostało podpisane w 1951 r. przez 6 państw europejskich: Belgię, Francję, Holandię, Luksemburg, RFN i Włochy na okres 50 lat.  Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (zwany Traktatem paryskim od miejsca jego podpisania) wszedł w życie 23 lipca 1952 r., jego obowiązywanie miało upłynąć po 50 latach, w roku 2002. Liczba członków EWWiS była na przestrzeni lat rozszerzana, do wspólnoty dołączały kolejne państwa, były to kolejno Dania, Irlandia, Wielka Brytania w 1973 r., Grecja w 1981 r., Hiszpania i Portugalia w 1986 r., Austria, Finlandia i Szwecja w 1995 r.

W myśl traktatu powołane zostały następujące organy wspólnoty: 1) Wysoka Władza 2) Zgromadzenie Ogólne 3) Specjalna Rada Ministrów, 4) Trybunał Sprawiedliwości, 5) Trybunał Obrachunkowy. Komisja miała być wspierana przez Komitet Konsultacyjny.

Najwyższym organem wykonawczym EWWiS została Wysoka Władza. Przyznano jej prawo podejmowania decyzji dotyczących produkcji węgla i stali, których wykonywanie było obligatoryjne dla państw wchodzących w skład wspólnoty. Członkami Komisji mogli zostać jedynie obywatele państw członkowskich, ustalono, że w jej skład musi wchodzić minimum 1 osoba z każdego kraju. Na początku liczyła ona 9 członków, którzy posiadali status funkcjonariuszy międzynarodowych. Wybierani oni byli na 6-letnią kadencję. Ograniczeniem dla Wysokiej Władzy była Specjalna Rada Ministrów, której pozostawiono podejmowanie strategicznych decyzji i Zgromadzenie Ogólne. Zadanie, jakie postawiono Trybunałowi Sprawiedliwości polegało na rozstrzyganiu sporów konkurencyjnych. Trybunał miał dbać, by każde państwo jednakowo interpretowało ustanawiane prawo.

Gdy w 1958 r. powstała Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), uznano że dla 3 wspólnot: EWG, EWWiS i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) zostaną utworzone wspólne organy. Powołano wówczas Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne. Kolejne wspólne instytucje ustanowiono w 1967 r., były to Komisja Wspólnot Europejskich (zastąpiła Wysoką Władzę, to dzisiejsza KE) i Rada Unii Ministrów Wspólnot Europejskich (obecna RUE).

Jednym z głównych postanowień EWWiS było utworzenie strefy wolnego handlu w sektorze węgla i stali. Zniesione zostały wszelkie cła i ograniczenia ilościowe dla handlu w tym sektorze dla wszystkich państw należących do wspólnoty. Wprowadzono zakazy praktyk monopolistycznych i zakazy zawierania porozumień między przedsiębiorstwami. Wśród postanowień traktatu znalazły się także zapisy dotyczące zwalczania nieuczciwej konkurencji i praktyk dyskryminacyjnych w odniesieniu do cen artykułów. Zadanie, jakie zostało postawione EWWiS polegało na budowie wspólnego rynku na surowce i produkty przemysłu węglowego oraz stalowego. Władze EWWiS miały możliwość wpływania na strukturę inwestycji oraz jej wielkość poprzez udzielanie pożyczek na preferencyjnych warunkach i dawanie gwarancji kredytowych. Obowiązkiem EWWiS było stabilizowanie rynku, co mogła robić poprzez ustalanie cen minimalnych i maksymalnych.

W Traktacie paryskim znalazły się propozycje dotyczące utworzenia w przyszłości Europejskiej Wspólnoty Obronnej i Europejskiej Wspólnoty Politycznej.

Zgodnie z założeniami traktatu, EWWiS przestała istnieć 23 lipca 2002 r. Jednym z największych sukcesów EWWiS było zwiększenie obrotów handlowych na rynku węgla i stali. Uważa się, że wspólnota spełniła nadzieje stawiane przez jej twórców. Dynamicznie rozwijająca się powojenna gospodarka stawiała wiele wyzwań, którym EWWiS sprostała. Państwa członkowskie w myśl traktatu musiały wprowadzać zmiany w swoich gospodarkach, by dostosować je do światowego postępu technicznego, technologicznego i organizacyjnego oraz do wzrastających wymagań ekologicznych. W momencie podpisywania traktatu, węgiel był jednym z podstawowych źródeł energii, obecnie nie zajmuje już tak wysokiej pozycji. Wspólnota dbała, by we wszystkich państwach zachodziły odpowiednie przemiany.

EWWiS dała podłoże dla dzisiejszego kształtu Unii Europejskiej. Współpraca w jej ramach była szkołą dla polityków, ekspertów i administracji, pozwoliła na wykształcenie się kadry specjalistów, którzy nie myślą kategoriami narodowymi, a biorą pod uwagę interes ogólnoeuropejski.

 

Źródła:

1.Nadolski M., „Etapy, formy i uwarunkowania integracji europejskiej”, [w]: Wojtaszczyk K. (red.), Integracja europejska., Warszawa 2006.

2.   Kucharski M. (red.), Unia Europejska. Geografia, polityka, historia, kultura, Warszawa 2005.

3. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (źródło:URL <http://polskawue.gov.pl/files/polska_w_ue/prawo/traktaty/Traktat_EWWiS.pdf>, sierpień 2012).

4.   Źródło: URL <http://europa.eu/about-eu/eu-history/index_en.htm>, sierpień 2012.

5.   Źródło: URL <http://globaleconomy.pl/content/view/192/25/>, sierpień 2012.

Zostaw odpowiedź

Wraz z treścią komentarza będzie widoczny adres IP, z którego go wysyłasz.

Jeden komentarz do “Europejska Wspólnota Węgla i Stali

Współpraca
Partnerzy
Polecamy
Analiza UniaEuropejska.org
Encyklopedia
  • Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to porozumienie, na mocy którego utworzono strefę wolnego handlu i Wolny Rynek na terenie państw Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
  • Traktat o Unii Europejskiej (TUE) to umowa międzynarodowa, wiążąca obecnie 28 państw europejskich , stanowiąca, obok Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), podstawę prawną dla powstania i funkcjonowania Unii Europejskiej. Artykuł 50 reguluje wystąpienie kraju z UE.
  • Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) to jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej, mający na celu ustanowienie wspólnej waluty – euro, przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy oraz dążenie do jednolitej polityki gospodarczej.
Warto przeczytać